حضرت آیت الله حاج میرزا یدالله عباس زاده رفیع، معروف به دوزدوزانی تبریزی، فرزند حاج عبد الحمید، فرزند حاج عباس، و او فرزند حاج الله وردی، به سال ۱۳۱۴ش، برابر با ۱۳۵۴ق، در خاندانی متدین و مذهبی در محله ی پل سنگی شهر تبریز چشم به جهان گشود.

 پدر ایشان از تجار متدین و نیکوکار شهر تبریز بود و اجداد معظمٌ له سال ها پیش از تولد وی، از روستای دوزدوزان، واقع در هفتاد کیلومتری شهر تبریز، به این شهر مهاجرت و در آن جا رحل اقامت افکنده بودند.

moghaddamat
معظمٌ له در سال ۱۳۲۲ش و جهت فراگیری ادبیات فارسی و عربی وارد مکتب خانه شد و تحصیلات خود را نزد مرحوم حاج میر محمود آقا -که در شهر تبریز شهرت به سزایی داشت- و نیز مرحوم حاج آقا میرزا فرج الله فرا آموخت.
شوق تحصیل دانش های دینی، او را در سال ۱۳۲۵ش به مدرسه ی دینی حسن پاشا -واقع در میدان صاحب الامر (عج)- کشاند و حضرت آیت الله دوزدوزانی در اندک مدتی با علاقه‌ی شدیدی که به فراگیری دانش داشت، در بین هم دوره های خود شاخص گردید. از اساتید ایشان در آن مدت سه سال می توان به عالم ربانی، حضرت حجت الاسلام والمسلمین حاج میرزا رسول شاهدی اشاره نمود.
آنگاه در سال ۱۳۲۹ش، جهت استفاده از دیگر اساتید آن روزگار تبریز، در مدرسه‌ی علمیه‌ی طالبیه – مسجد جامع تبریز- مشغول به تحصیل شد و دروس ادبیات، منطق، اصول و شرح لمعتین مرحوم شهید ثانی را در محضر اساتیدی چون حضرات: مرحوم شیخ حسن چلوپز (حاشیه ی ملا عبدالله)، مرحوم میرزا آقا باغمیشه ای (مغنی اللبیب)، مرحوم حاج میرزا علی اصغر باغمیشه ای (شرح لمعه)، مرحوم حاج میرزا علی اصغر اخی جهانی، مرحوم حاج سید رضا مرندی (شرح لمعه)، مرحوم حاج میرزا ابو الفضل صدیق سرابی (معالم الأصول) و مرحوم سید هادی خسرو شاهی (شرح لمعه) فراگرفت.
ناگفته نماند که حضرت آیت الله دوزدوزانی از آغاز طلبگی به تدریس ادبیات در مسجد “خاله اوغلی” تبریز اشتغال داشت و به تربیت طلاب می پرداخت.

qom
معظمٌ له در حالی که هنوز به سن هجده سالگی نرسیده بود، در سال ۱۳۳۲ش و جهت تکمیل آموخته های خویش به شهر قم هجرت فرمود و باقی دروس سطح را نزد حضرات آیات: میرزا محمد مجاهدی تبریزی، شیخ احمد پایانی، سید حسین قاضی طباطبایی، شیخ راضی نجفی تبریزی(ره) و … به استفاده نشست.

ejtehad
ایشان در سال ۱۳۳۷ش و پس از درگذشت والد مکرمش به حج بیت الله الحرام و مسجد النبی(ص) و نیز زیارت عتبات عالیات نایل آمد و پس از بازگشت، تحصیل دروس خارج را در محضر اساتید بزرگ آن دوران آغاز نمودند.
معظم له در درس خارج فقه مرحوم آیت الله العظمی حاج سید حسین طباطبایی بروجردی(ره) که در حرم حضرت معصومه(س) برپا می شد، به مدت سه سال شرکت نمود و پس از درگذشت ایشان، مدتی در درس اصول رهبر کبیر انقلاب آیت الله العظمی سید روح الله موسوی خمینی که در مسجد سلماسی تشکیل می‌شد، حاضر آمد. وی همچنین از دروس حضرات آیات عظام: سید محمد رضا موسوی گلپایگانی، میرزا هاشم آملی، سید محمد محقق داماد یزدی و شیخ حسن فرید اراکی(ره) نیز کامیاب شدند.
همچنین در محاضرات خارج فقه و اصول مرحوم حضرت آیت الله العظمی حاج سید محمدکاظم شریعتمداری (قدس الله سره) حضور محققانه جسته، مدت ۲۵ سال تمام از افادات علمی ایشان در فقه و اصول مستفید گشت.
معظمٌ له یکی از شاگردان مبرز و برجسته‌ی آن فقید سعید است که تقریباً یک دوره‌ی کامل خارج فقه و اصول را در مدت ۲۵ سال از محضر ایشان فراگرفت و بنیه ی اجتهادی خود را در کلاس های درس ایشان استحکام بخشید.
ناگفته نماند که نامبرده در ایام مسافرت خود به عتبات عالیات که حدود یک ماه به طول انجامید، از محضر اساتید حوزه ی دانشگاه بزرگ علوی(ع) در نجف اشرف مستفید شده، به محاضرات حضرات آیات عظام: حاج سید ابو القاسم موسوی خویی، حاج سید محسن طباطبایی حکیم و حاج سید محمود شاهرودی حاضر آمد.

falsafeh
وی همچنین در کنار دروس متداول فقهی و اصولی حوزه، از علوم عقلی غافل نشده، در کلاس های درس اسفار مرحوم علامه حاج سید محمد حسین طباطبایی تبریزی(ره)، صاحب تفسیر شریف “المیزان” شرکت نمود و در ضمن آن، یک دوره درس منظومه‌ی حاج ملا هادی سبزواری؛ را به عده‌ای از فضلای حوزه تدریس نمود.

qoran
در پی حرکت با برکت مرحوم علامه طباطبایی(ره) برای خارج کردن معارف قرآنی از دروس حاشیه ای حوزه، و نیز شوق درونی آیت الله دوزدوزانی تبریزی به تفسیر قرآن، از سال ۱۳۸۲ق، برابر با ۱۳۴۲ش به تشکیل حلقات تفسیر قرآن اهتمام جست و با ترتیب سُوَر قرآنی که پس از مدتی جای خود را به تفسیر موضوعی داد، به شرح و تبین کتاب الهی مشغول شد.
حاصل این جلسات که حدود ۵۰ سال به طول انجامید، در کنار سه جلد تفسیر موضوعی قرآن که به انتشار رسیده، دفاتر متعددی است که هنوز به زیور طبع آراسته نشده و به خواست الهی به چاپ خواهد رسید.

khadamat
معظمٌ له علاوه بر تدریس و تبلیغ احکام الهی در شهرهای قم، تهران، کرج و تبریز خدمات اجتماعی شایانی نیز داشته اند که بخشی از آن ها عبارتند از:

* احداث مسجد جواد الائمه(ع) در خیابان جیحون شهر تهران که به نام مسجد حاج کاظم و به طرز نیکویی اداره می شود و مورد استفاده ی مومنین است.
* بازسازی مسجد تاریخی شصت و سه ستون تبریز که قدمت چهار صد ساله دارد و در سال های اخیر متروکه بود که با تلاش های معظمٌ‌له مرمت و تعمیر شد و هم اکنون یکی از مساجد فعال شهر تبریز است.
* تعمیر کتابخانه ی مدرسه ی طالبیه ی تبریز.
* اعزام مبلّغ به نقاط مختلف
ایشان در طی سال های ۵۰ تا ۵۷ ش، مبلغینی را جهت آموزش مسائل دینی به روستاییان و جلوگیری از گسترش عقاید منحرفین و غلات به شهرستان کلیبر و ۵۰۰ روستای اطراف آن در استان آذربایجان شرقی اعزام نمودند و همچنین با هزینه ی شخصی خود، استراحت گاهی مجهز برای مبلغین اعزامی تاسیس نمودند.
از جمله خصوصیات این دوره ها این بود که با مبلغ اعزامی شرط می شد نباید از دیگران حق تبلیغ درخواست نماید. این نوع تبلیغ، تأثیر به سزایی در آن منطقه داشت. این طرح، بعدها تا حدودی در مناطق دیگری بمانند بخش زاغه از توابع خرم‌آباد و هشترود و شهر ری نیز اجرا شد.
* مبارزه ی فکری با منحرفین اعتقادی
با توجه به گسترش بیش از پیش فعالیت گروه های منحرف و فرقه های ضاله بمانند صوفیه و بهاییت و وهابیت در سال های اخیر، حضرت آیت الله دوزدوزانی با همکاری مرحوم حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ داود الهامی و حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ محمد مردانی، در سال ۱۳۷۵ش، موسسه‌ای برای مبارزه با این تحرکات با نام (موسسه ی دفاع از حریم اسلام) تاسیس نمودند و در این راه چندین جلد کتاب جیبی به چاپ رسانیده و به صورت رایگان منتشر ساخته‌اند که در این جا به نام بعضی از کتب انتشار یافته از سوی این موسسه اشاره می گردد:
۱٫ تصوف از دیدگاه ائمه ی اطهار:؛
۲٫ پیدایش تصوف در میان شیعیان؛
۳٫ فرقه های نعمت اللهی و گنابادی؛
۴٫ فرقه های ذهبیه و اویسیه و خاکساریه؛
۵٫ سیری کوتاه در مرام اهل حق (علی اللهیان)؛
۶٫ دو محور عقاید وهابیان؛
۷٫ بهاییت مولود تصوف.
همچنین این مؤسسه اقدام به خرید و پخش دیگر کتبی که در این رابطه برای افراد مفید است، می نماید و برای مطالعه به شکل مجانی در اختیار افراد به ویژه طلاب قرار می دهد.
* تأسیس جلسات مذهبی
معظمٌ له جهت تبلیغات مذهبی و پاسخگویی به نیاز نسل نوخاسته، جلسات مذهبی ای را با شیوه ای نوین تأسیس نمودند که این جلسات در دو بخش بزرگسالان و نوباوگان تشکیل می شد:
۱) جلسه ی دینی مکتب علی(ع) در سال ۱۳۵۳ ش در شهر تبریز تاسیس گردید. این جلسات در آن زمان به شیوه ی خاصی با استفاده از تریبون سخنرانی و صندلی برای شرکت کنندگان به صورت هفتگی و سیّار برگزار می گردید و اکثر شرکت کنندگان آن از طبقه ی جوان و تحصیل‌کرده بودند.
۲) جلسات هفتگی برای تربیت دینی نوباوگان هفت تا دوازده ساله در پنجاه مسجد شهر تبریز که توسط هشتاد نفر از روحانیون و معممین و تجار آن شهر اداره می شدند و در مجموع، حدود هزار نفر در آن جلسات شرکت می کردند. شرکت کنندگان در این جلسات علاوه بر آموزش قرآن، به آموختن احکام و عقاید و سرودهای مذهبی و روش مناظره با مخالفین می پرداختند.

tadris
همانطور که اشاره شد، حضرت آیت الله از آغاز طلبگی در مدرسه ی دینی طالبیه به تدریس و تربیت طلاب اشتغال داشتند که پس از مهاجرت به قم نیز این رویه ادامه پیدا کرد.
تدریس و تربیت طلاب برای حضرت آیت الله دوزدوزانی چنان جاذبه ای داشته و دارد که هرگز راضی به تعطیل آن نشده و به استثنای چند سالی که اجباراً از آن محروم شد، همیشه در این سمت مقدس و متعالی به افاده می پردازد.
ایشان پس از تدریس دروس سطح به شکل مکرر، در پی درخواست افاضل حوزه و در سال ۱۴۰۰ق به تشکیل حلقات خارج فقه و اصول پرداخت که درس خارج فقه همچنان ادامه دارد.
تعدادی از طلاب و افاضل علوم دینی از دروس حضرت آیت اللهی در مسجد امام زین العابدین(ع) مستفید می شوند و برخی نیز به مکتوب کردن آن می پردازند که کتاب “البیان الباهر فی صلاه المسافر” در دو جلد، از آن جمله به شمار می رود.

bozorgan
در این بخش از شرح حال حضرت آیت الله دوزدوزانی به بازگو نمودن اوصاف ایشان از زبان دو استاد بزرگ وی می پردازیم:

حضرت آیت الله العظمی سید محمدکاظم شریعتمداری (قدس سره) :
جناب العالم الفاضل، علم الأعلام، حجه الإسلام والمسلمین، الحاج المیرزا ید الله دوزدوزانی دامت إفاضاته، ممّن حضر فی أبحاثی سنین عدیده حضور تفهمٍ وتعمقٍ وتحقیقٍ، فنال مناه وفاز مبتغاه، فجدّ واجتهد، و بلغ مرتبهً عالیهً من العلم والسداد، فهو الیوم من العلماء العاملین، والفضلاء المحققین، فلله درّه وکثّر الله فی أهل العلم أمثاله.

حضرت آیت الله العظمی سید محمدرضا گلپایگانی:
…و ممّن سلک سبیل السلف، و بذل جهده و صرف شطراً من عمره فی طلب العلوم الدینیه، وحاز مرتبهً من الفضل، جناب العلّامه حجه الإسلام الحاج میرزا ید الله الدوزدوزانی أیّده الله تعالی… .

marj
آیت الله دوزدوزانی تبریزی از سال ۱۳۷۳ و در پی درخواست برخی اعاظم و نیز مومنین به انتشار فتاوای خود در ضمن حاشیه بر کتاب “خلاصه الاحکام” پرداخت و علی رغم میل باطنی به مرجعیت رسید. و در سال ۱۳۷۷ اقدام به چاپ رساله ی “توضیح المسائل” نمود. رساله ی عملیه ی ایشان تا به حال به چاپ های متعددی در تیراژهای بالا رسیده و به ویژه در سال های اخیر، میزان مراجعه کنندگان از تهران، کرج، آذربایجان و نیز کشورهایی چون آذربایجان، پاکستان و … رو به ازدیاد بوده است.

asar

هر چند تمحض و تمرکز ایشان بر روی تدریس علوم دینی چندان مجالی برای تالیف کتاب بر ایشان نگذاشته و خودشان نیز به نوشتن کتاب هایی که چندان مطالب جدیدی در آن یافت نمی شود، اشتیاقی نشان نمی دهند، ولی مکتوبات متعددی چه به شکل انتشار یافته و چه در شکل مخطوط از ایشان موجود است که فهرست وار اشاره می کنیم:

۱- توضیح المسائل؛ [تاکنون بیش از ۱۳ بار در تیراژهای فراوان چاپ شده است.]
۲- تحقیق اللطیف حول التوقیع الشریف؛ [تحقیق در پیرامون امکان و یا عدم امکان رویت حضرت ولی عصر(عج) در زمان غیبت کبری. این کتاب به زبان عربی نوشته شده و انتشار عمومی آن به جهت برخی ملاحظات انجام نشده است.]
۳- تغییر جنسیت آری یا نه؟؛ [پژوهشی علمی در موضوع تغییر جنسیت و حکم شرعی آن]
۴- إرشاد المؤمنین؛ [حاشیه بر ارشاد المومنین مرحوم آیت الله حجت]
۵- حاشیه علی العروه الوثقی؛ [زیر چاپ]
۶- حواشی علی منهاج الصالحین؛ [تکثیری]
۷- خمس در عصر پیامبر(ص)؛
۸- دروس حول المعاد؛ [از سلسله دروس تفسیر موضوعی قرآن]
۹- دروس حول الموت والحیاه والبرزخ وأشراط الساعه؛ [از سلسله دروس تفسیر موضوعی قرآن]
۱۰- دروس حول نزول القرآن؛ [از سلسله دروس تفسیر موضوعی قرآن]
۱۱- رساله ی هلالیه؛ [کتاب مختصر و نافعی درباره ی هلال ماه قمری]
۱۲- کتاب قصاص؛ [مخطوط]
۱۳- ملحقات توضیح المسائل؛
۱۴- مناسک حج تمتع و عمره. [احکام زیارت حرمین شریفین که چندین بار جهت استفاده ی مومنین در سفر حج انتشار یافته است.]
۱۵- استفتائات [زیر چاپ]
۱۶- تفسیر ترتیبی سوره هایی از قرآن [مخطوط]
۱۷- دوره ی اصول فقه [مخطوط]

tghrirat
۱- تقریرات بحث صلات مسافر با عنوان “البیان الباهر فی صلاه المسافر” توسط حضرت حجت الاسلام حاج شیخ یوسف یعقوبی [زیر چاپ]
۲- تقریرات بحث زکاه [مخطوط]
۳- تقریرات صلاه جماعت [مخطوط]
۴- تقریرات خمس [مخطوط]
۵- تقریرات حلق لحیه [آماده چاپ]
۶-  تقریرات مکاسب محرمه [مخطوط]

آخرین اخبار سایت